Tiroid Kanseri Taraması
Tiroid kanseri hastalığında rutin bir tarama programı ortaya konulmamıştır. Ancak ailede tiroid kanseri varlığında birinci derece akrabalarda tiroid ultrasonografisi ile bireylerin taranması faydalıdır. Kan tetkikleri ne yazık ki tiroid kanseri konusunda yardımcı değildir. Tiroid bezinde iyi huylu nodül saptanmış olan hastalar ise yıllık tiroid ultrasonografisi ile takip edilmeli, tiroid nodül ya da nodüllerinde büyüme, karakter değişimi gibi durumlarda ince iğne biyopsisi uygulanmalıdır. Tiroid kanseri nedeni ile ameliyat edilmiş olan hastalar ise ilk yıl üç ayda bir, sonraki yıl altı ayda bir değerlendirilmelidir. Tiroid kanserinde takip ömür boyudur.
Meme Kanseri Taraması
Kendi kendine meme muayenesi meme taramasının ilk basamağıdır ve 20 yaşından itibaren ömür boyu ayda bir kez yapılmalıdır. 20-40 yaş arası iki yılda bir hekim kontrolü ile tarama devam etmelidir. 40 yaş itibari ile digital mamografi ve meme ultrasonografisi yaşam boyu yılda bir kez uygulanır. Görüntüleme yöntemleri ile elde edilen bulgulara göre takip sıklığı belirlenir. 40 yaşından sonra görüntüleme yöntemi tek başına yeterli değildir ve mutlaka genel cerrah tarafından meme muayenesi eş zamanlı olarak yapılmalıdır. Nadir de olsa bazı tümörler yalnız klinik muayene ile ortaya konulabilir ve tarama yöntemleri ile gösterilemeyebilir. Meme dokusu yoğun olması nedeni ile 40 yaş altında mamografi tarama yöntemi olarak kullanılmaz. Bu dönemde meme taraması gerektiğinde en iyi yöntem meme ultrasonografisidir. Ailede meme kanseri varlığında birinci derece yakınların taraması daha erken başlayabilir. Bu konuda bireysel bir takip şeması çizilir. Bireysel takip şemaları oluşturulması için kişisel risk analizi modelleri geliştirilmiştir. Bu sayede yüksek riski olan bireylerde farklı tarama ve önleme stratejileri geliştirilebilir. Yapılan çalışmalar meme taramasının meme kanserine bağlı ölüm oranını %30 oranında azalttığını göstermiştir.
Kolorektal Kanserde Tarama
Dünya çapında her yıl bir milyon yeni kolorektal kanser tanısı konulurken, 500.000 hasta kolorektal kanser nedeni ile kaybedilmektedir. Amerikan Kanser Cemiyeti, Amerikan Gastroenteroloji Koleji ve Avrupa Birliği Kalite Güvence Rehberi doğrultusunda ülkemizde de Ulusal Kolorektal Tarama Programı oluşturulmuştur. Laboratuvar test “doğruluğu kesin olmamakla birlikte”, kolorektal kanser taramasında yıllık bazda önerilen tarama yöntemidir. Kolonoskopi kolorektal kanser ve öncü lezyonların saptanmasında altın standart tarama yöntemi olmakla birlikte maliyet etkinlik nedeni ile 50 yaş ile birlikte beş yılda bir tekrarlanarak uygulanmaktadır. Kolonoskopide elde edilen öncül lezyonların varlığı, kolonoskopinin tekrarlama sıklığını değiştirebilir. 40 yaş itibari ile dışkıda gizli kan tetkiki her yıl yapılacak rutin taramadır. Dışkıda gizli kan pozitif bulunduğunda kolonoskopik ve gastroskopik inceleme ilave edilir. Kanda yüksek tespit edilen karsinoembriyonik antijen (CEA) ve CA-19-9 düzeyleri de kolonoskopik ve gastroskopik incelemeyi gerektirir. Ailede kolorektal kanser varlığında yakalanan bireyin yakalanma yaşından 10 yıl önceki yaşında, çocukları için tarama başlatılmalıdır. Riski artmış bu bireylerde ilk tarama kolonoskopi ile yapılmalıdır.
Mide Kanserinde Tarama
Gastroskopi mide kanseri ve öncü lezyonların saptanmasında altın standart tarama yöntemi olmakla birlikte maliyet etkinlik nedeni ile 50 yaş ile birlikte beş yılda bir tekrarlanarak uygulanmaktadır. Gastroskopide elde edilen öncül lezyonların varlığı, Gastroskopinin tekrarlama sıklığını değiştirebilir. 40 yaş itibari ile dışkıda gizli kan tetkiki her yıl yapılacak rutin taramadır. Dışkıda gizli kan pozitif bulunduğunda kolonoskopik ve gastroskopik inceleme ilave edilir. Kanda yüksek tespit edilen karsinoembriyonik antijen (CEA) ve CA-19-9 düzeyleri de kolonoskopik ve gastroskopik incelemeyi gerektirir. Ailede mide kanseri varlığında yakalanan bireyin yakalanma yaşından 10 yıl önceki yaşında, çocukları için tarama başlatılmalıdır. Riski artmış bu bireylerde ilk tarama gastroskopi ile yapılmalıdır.
